مانيتور از جمله قطعاتي است که توجه کافي به استاندارد هاي آن از مهمترين اصول ايمني کار و Ergonomics است. اين بخش از کامپيوتر در صورت عدم رعايت استاندارد هاي متعارف مي تواند اثرات زيان بخش جبران ناپذيري بر روي کاربران و همچنين محيط زيست داشته باشد.
مانيتور هاي متعارف به طور کلي به چند دسته تقسيم بندي مي شوند:
1- مانيتورهاي CRT (Cathode Ray Tube)
2-مانيتورهاي LCD (Liquid Crystal Display)
3- مانيتورهاي DLP (Digital Light Processing)
4- مانيتورهاي LCOS (Liquid Crystal Over Silicone)
هر کدام از انواع مانيتورهايي مذکورخود به انواع مختلفي تقسيم بندي مي شود که بدليل تخصصي شدن مبحث از بيان آنها صرفنظرمي شود.
تمامي صفحات مانيتور ها از تعداد زيادي نقاط ريز به نام پيکسل تشکيل شده اند که هر پيکسل متشکل از سه نقطه رنگي است و با استفاده از اين نقاط تمامي رنگهايي را که کاربردر صفحه مانيتور مي بينيند نشان داده مي شوند.
تفاوت بين مانيتورهاي CRT ، LCD ، DLP و LCOS در چيست:
الف ): مانيتورهاي CRT (Cathode Ray Tube) :
اين مانيتورها به مانيتورهاي CRT يا مانيتورهاي لامپ اشعه کاتوديک يا مانيتورهاي مجهز به تفنگ کاتدي مشهور هستند. در اين مانيتورها سه تفنگ الکتروني با رنگ هاي قرمز، سبز و آبي وجود دارد که الکترون ها را با سرعت به پشت صفحه نمايش پرتاب مي کند. سطح داخلي صفحه نمايش به يک ماده فسفري آغشته شده است که در اثر برخورد الکترونها به يک نقطه از اين سطح فسفري، با سوختن فسفرها از آن نور منعکس مي شود.
در واقع هر يک از نقطه ها در سطح داخلي صفحه نمايش از قطعه فسفري قرمز، سبز و آبي تشکيل مي شود. هريک از تفنگ هاي الکتروني فقط قطعه متناظر با خود را مورد هدف قرار مي دهد که با برخورد شعاع الکتروني نوري به همان رنگ از آن منعکس مي شود. مدار کنترل کننده نمايشگر بسته به رنگ نقطه هاي متن يا تصويري که قرار است نمايش داده شود در زمانهاي مناسب شعاع الکتروني هريک از تفنگ ها را خاموش يا روشن مي کند. در اثر ترکيب رنگ ها شعاع هاي نوراني منعکس شده از هر نقطه، آن نقطه را به يک رنگ خاص در مي آيد که با ترکيب حالت هاي مختلف خاموش و روشن کردن اين سه شعاع الکتروني و تنظيم شدت روشنايي مي توان رنگ هاي بيشتري توليد کرد.
ب ): مانيتورهاي LCD (Liquid Crystal Display) :
تکنولوژي LCD يا کريستال مايع از زماني در حدود يک دهه قبل براي اولين بار براي استفاده در کامپيوتر هاي قابل حمل (Laptop) پا به عرصه ظهور گذاشت.
صفحات نمايش کريستال مايع از طريق گير انداختن يک محلول کريستال مايع بين دو جام شيشه اي پلاريزه شده کار مي کنند. کريستالهاي مايع مي توانند از طريق اعمال يک ولتاژ الکتريکي تحت تاثير قرار مي بگيرند و از اين طريق به نور اجازه عبور کردن را بدهند يا از عبور آن جلوگيري کنند. با کنترل دقيق محل و نوع طول موجي که امکان عبور دارد مي توان رنگ هاي مختلف را توليد کرد و تصوير مورد نظر را ساخت.
در واقع در تکنولوژي LCD که يک فناوري انتقالي (Transmissive) به حساب مي آيد نمايشگر به اين ترتيب عمل مي کند که به مقادير مختلفي از نور سفيد پشتي (Backlight) با شدت ثابت &n bsp; &n bsp; (Fixed-Intensity) اجازه مي دهد تا از ميان يک فيلتر فعال عبور کند. عناصر قرمز، آبي و سبز يک پيکسل از طريق فيلتر سازي ساده نور سفيد بدست مي آيد. يک مانيتور LCD داراي تعداد ثابتي از سلولهاي کريستال مايع است و مي تواند تنها يک وضوح را با اندازه تمام صفحه با استفاده از يک سلول براي هر پيکسل نمايش دهد.
ج ): مانيتورهاي DLP (Digital light processing) :
اين تکنولوژي که به DLP يا پردازش نور ديجيتالي معروف است نوعي تکنولوژي روشن نمايي ديجيتالي و توسعه يافته است که در آن از آينه هاي ريزي استفاده مي شود تا نور منعکس شود. DLP با کج کردن آينه ها در مسير لنز يا به طرف خارج از اين مسير تصوير را مدوله مي کند. بنابراين يک تکنولوژي انعکاسي (Reflective) است.
در واقع در اين تکنولوژي سيگنالي که ازکامپيوتر به يک پرژکتور DLP ارسال مي شود توسط نور انعکاس يافته از وسيله (Digital micromirror) بر روي صفحه منعکس مي شود. در اين تکنولوژي DMD متشکل از هزاران آينه است که هر کدام معرف پيکسلي هستند که به تراشه اي متصل است. تراشه به عنوان بانکي از سوئيچها عمل مي کند که براي هر آينه يک سوئييچ دارد. اين سوئيچ ها در پاسخ به سيگنال ديجيتالي، آينه ها را مي چرخانند تا خود را را از طريق يک لنز پرژکتور براي ساخت تصوير منعکس کنند. فن آوري پرژکتورهاي DLP جديدتر از پرژکتورهاي LCD است.
د ): مانيتورهاي LCOS (Liquid crystal over Silicone) :
اين تکنولوژي را تکنولوژي موسوم به LCOS يا کريستال مايع روي سيليکون مي نامند. اين تکنولوژي مي تواند تصاوير زيبايي را ارائه دهد که به راحتي ميتواند تکنولوژي هاي قبلي را پشت سر بگذارد.
اين تکنولوژي را مي توان ترکيبي از LCD و DLP تصور نمود. LCOS يک تکنولوژي انعکاسي است که در آن عوض آينه هاي منفرد از بلورهاي مايع استفاده مي کند که روي سطح آينه منعکس کننده قرار مي گيرند. وقتي کريستالهاي مايع باز وبسته مي شوند نور يا از روي آينه زير بازتابانده مي شود يا جلويش گرفته مي شود. اين امر نور را مدوله مي کند و تصوير ايجاد مي شود. پرژکتورهاي LCOS از سه تراشه LCOS استفاده مي کنند که هر کدام نور را در کانالهاي قرمز و سبز و آبي مدوله مي کنند. در اين نمايشگر ها تصوير بسيار عالي است و لبه پيکسل ها در مقايسه با لبه هاي زبر ريز آينه هاي در DLP هموارتر است و تصوير ايجاد شده ظاهري طبيعي تر و ظريف تر دارد.
معرفي استانداردهاي متعارف در مانيتورها:
1. استاندارد FCC :
FCC (Federal Communications Commission) يک موسسه آمريکايي است که توسط (Communications Act of 1934) تاسيس شده. اين موسسه روابط مخابرات بين ايالتي و جهاني راديو، تلفن، تلگراف و ارتباطات راه دور را تنظيم مي کند. استاندارد FCC دستورالعمل هايي در زمينه تداخل فرکانسهاي راديويي دارد که در ايجاد دستگاهايي که به نوعي ايجاد فرکانسهاي راديويي مي نمايند لازم الاجراست. اين استانداردها طوري در نظر گرفته شده اند که حفاظت لازم در برابر تداخلات زيان آور اين گونه دستگاه ها فراهم گردد. اين تداخلات ممکن است براي ارتباطات راديويي مضر باشند و به طور مثال در کار راديو و تلوزيون تداخلاتي ايجاد کنند.
2. استاندارد IC :
اين استاندارد که توسط شوراي اختياري کنترل تداخل تجهيزات داده اي و ماشينهاي اداري الکتريکي تنظيم گرديده يک استاندارد کانادايي است و مقرراتي را در ارتباط با تداخل دستگاه هاي جانبي بيان مي کند. اين استاندارد به منظور جلوگيري از تداخل راديويي در محل استقرار دستگاه در نظر گرفته شده.
3. استاندارد MPRII :
اين استانداردکه استانداردي اختياري است توسط شرکت تحقيقاتي صنايع انفورماتيک سوئد ايجاد شده و قوانيني را جهت کاهش ميدانهاي مغناطيسي و الکتريکي که از مانيتورهاي CRT منتشر مي شود وضع نموده است. ازجمله اين تشعشع ها VLF (Very Low Frequency radiation) است که تشعشعات الکترومغناطيسي با فرکانسهاي در محدوده تقريبي 300 هرتز تا 30000 هرتز يا 30 کيلو هرتز مي باشد که از اين مانيتورها منتشر مي شود. MPR-II در سال 1987 ايجاد شده و در سال 1990 آن را به روز شده و استاندارد MPR 1990 را به عنوان استاندارد تعريف شده بمنظور سنجش ميزان تشعشعات از دستگاه هائي نظير مانيتور معرفي کرد. البته اين استاندارد تنها مربوط به ميدان هاي الکتريکي و مغناطيسي است و اشعه ايکس را که توسط لامپ تصوير مانيتور ها ايجاد مي شود را شامل نمي شود.
4. استاندارد Energy Star :
اين استاندارد اولين مرتبه توسط شرکت EPA (Environmental Protection Agency) در 17 ژوئن 1993 ارائه گرديد. استاندارد Energy Star به منظور توليد و استفاده از کامپيوتر هاي شخصي با هدف بهينه سازي مصرف انرژي ارائه شد. طبق اين استاندارد مصرف انرژي کامپيوترها و مانيتورها بايد در پايين ترين وضعيت ممکن به کمتر از 30 وات تنزل يابد.
5. استاندارد TCO :
استاندارد TCO (The Swedish Confederation of Professional Employers) يا تکو به معني اتحاديه تخصصي کارفرمايان کشور سوئد است که براي ميزان تابش و تشعشعات مجاز نمايشگر ها و ادوات مختلف کامپيوتر ها در نظر گرفته شده. اين استاندارد از استاندارد MPRII و همچنين MPR 1990 جديدتر است و علاوه بر ميدان هاي الکتريکي و مغناطيسي، اشعه ايکس را که توسط لامپ تصوير مانيتور ها ايجاد مي شود را نيز شامل مي شود. اين استاندارد ابتدا با عنوان TCO92 ارائه شده بود که تنها براي مانيتورها قوانيني را وضع کرده بود. سپس TCO95 ارائه شد که علاوه بر مانيتور به قطعات ديگر کامپيوتر هم توجه شده بود. اکنون استاندارد TCO99 تکميل کننده دو استاندارد قبلي است که دامنه کاربرد آن افزايش يافته و مقررات آن نيز کمي سخت تر شده است. در اين استاندارد علاوه بر تشعشعات اثرات زيست محيطي نيز در نظر گرفته شده.
البته با وجود اين استاندارد ها نمي توان گفت که کار کردن با مانيتورها هيچ گونه ضرري براي کاربران ندارد چون در هر حال نمي توان به طور کامل از ايجاد امواج و تشعشعات مضر جلوگيري کرد ولي مي توان با رعايت استاندارد هاي متعارف اثرات زيانبار آنها را تا حد قابل قبولي کاهش داد.
در واقع اين استاندارد ها سلامتي کامل کاربران را تضمين نمي کند ولي به عنوان وسيله شناسايي نمايشگر هاي کم خطر کاربرد دارد. از آن جايي که اغلب توليد کنندگان نمايشگر ها مدعي رعايت استاندارد ها در نمايشگر خود هستند بهتر است خودتان از وجود اين استاندارد ها اطمينان حاصل کنيد.
دو روش براي آگاهي از وجود استاندارد هاي تشعشعات در مانيتور هاي CRT وجود دارد:
روش اول: يک نسخه فيلم راديولوژي مخصوص عکس برداري از دندان تهيه مي کنيم ودقت مي کنيم که فيلم خام باشد. سپس بدون اينکه فيلم را از پوشش محافظ خود خارج کنيم فيلم و محافظ آن را با نوار چسب به وسط صفحه نمايش مانيتورمي چسبانيم. نمايشگر را روشن کرده و يک تصوير واضح و روشن از يک بازي يا برنامه را به نمايش در مي آوريم، به طوري که تصوير ثابت باشد و حرکت نکند. (بايد دقت کنيم که محافظ مانيتور (Screen saver) و تنظيم هاي صرفه جويي مصرف برق سيستم عامل در بخش (Power Management) مانيتور خاموش باشند تا مانيتور تا زماني که فيلم را از آن جدا کنيد روشن و فعال باقي بماند.) بعد از گذشت دو ساعت فيلم را از صفحه نمايش جدا مي کنيم و بدون خارج کردن از پوشش محافظ آن را به يک راديولوژي مي دهيم تا آن راظاهر کند. در اين زمان اگر فيلم راديولوژي نور ديده باشد و خراب باشد نشانگر اين است که مانيتور فوق داراي استاندارد هاي لازم نيست و داراي تشعشعات زياد و خطرناک است. ولي اگر فيلم راديولوژي نور نديده باشد در اين صورت مي توان گفت که مانيتورداراي استاندارد لازم است.
روش دوم: يک نوار کاغذي به طول 10 سانتي متر و عرض 1 سانتيمتر را به آب کلم قرمز آغشته مي کنيم و مي گذاريم خوب خشک شود. پس از خشک شدن آن را به وسيله نوار چسب به کناره صفحه نمايش در بخشي که لبه تصويرها تشکيل مي شودمي چسبانيم. پس از گذشتن 30 ساعت کار با مانيتور نوار کاغذي را جداکرده و رنگ دو طرف نوار کاغذي را با هم مقايسه مي کنيم. اگر سَمتي که به صفحه نمايش مانيتور چسبيده بود سفيد و بي رنگ يا کمرنگ تر شده باشدنشاندهند?آن است که کاربردر معرض تابش هاي خطرناک اشعه ماورا بنفش قرار دارد.
مانيتورهاي LCD و مانيتورهاي CRT هر کدام معايب و مزايايي دارند که هر کدام براي کارايي بخصوص خود دارند. البته براي کاربراني که از مانيتور به طور مداوم استفاده مي کنند و بطور معمول ساعات زيادي را در جلوي مانيتور مي گذرانند و به آن نگاه مي کنند استفاده از مانيتورهاي LCD توصيه مي گردد چون در مانيتور هاي LCD خبري از بسياري از تشعشعات موجود در مانيتورهاي CRT نيست.
مانيتورهاي DLP و مانيتورهاي LCOS در حال حاضر قيمتهايي بسيار بالا دارند. در ضمن مانيتورهاي LCOS با اين که داراي تصويرهايي بسيار واضح تر نسبت به مانيتورهاي ديگر هستند بدليل حجم زياد و قيمت بالا هنوز متداول نشده اند و تکنولوژي آن جديد هستند. اين استاندارد ها حداقل استاندارد هايي است که يک مانيتور مناسب بايد دارا باشد تا بتواند از اثرات مخرب قطعات مختلف بر کاربران بکاهد.
